Có mặt trên thế gian này, được trưởng thành với đời, có công danh với xã hội, chắc chắn ai trong chúng ta cùng đều phải mang nặng một món nợ, đó là món nợ ân tình đối với hai bậc phụ mẫu.

Mẹ sinh ra ta, cha nuôi ta lớn khôn, dạy dỗ từng bước đi đầu tiên, những tiếng nói bập bẹ cho đến cách cư xử ở đời và rồi cho ta một hành trang vững chải với cuộc sống. chỉ bấy nhiêu thôi, nhưng ân đức của cha mẹ vô cùng to lớn và vô cùng tận.
Mùa Vu Lan, duy chỉ có một ngày, một thời gian ngắn để tưởng nhớ ân đức cha mẹ nhưng trách nhiệm của người con hiếu thảo là cả cuộc đời phải biết phụng dưỡng và đáp đền công đức của mẹ cha. Mà làm sao có thể đền trả được món nợ ân tình cao sâu vời vợi như thế được chứ. Đức Phật đưa ra hình ảnh người con cõng cha mẹ hai bên vai đi giáp vòng hết quả địa cầu, cung phụng các món ngon vật lạ suốt đời thì cũng không thể đền đáp được ân cha nghĩa mẹ[1]. Theo Phật giáo, người con có hiếu là ngoài việc phụng dưỡng, chăm sóc, làm việc thay thế cha mẹ, làm phước hồi hướng khi cha mẹ quá vãng[2] thì người con còn một cách báo hiếu cao quý nhất là hướng cha mẹ đến với thiện pháp, có lòng tin với Tam bảo, có chánh kiến và hướng cha mẹ đến với sự giải thoát[3] chính là cách báo hiếu trọn vẹn và ý nghĩa nhất.
Phụng dưỡng cha mẹ là một trong những bổn phận quan trọng của con cái. Không chỉ phụng dưỡng, người con hiếu còn phải thuận thảo, thương yêu và kính trọng cha mẹ với tất cả chân thành. Phước báo phụng dưỡng cha mẹ, theo tuệ giác Thế Tôn, hiện tại được người đời tôn vinh ca ngợi và tương lai được sanh về Thiên giới hạnh phúc an vui.
Người nào theo thường pháp
Nuôi dưỡng mẹ và cha
Chính do công hạnh này
Đối với cha với mẹ
Nhờ vậy bậc Hiền Thánh
Trong đời này tán thán
Sau khi chết được sanh
Hưởng an lạc chư Thiên.[4]
Tuy nhiên, điều quan trọng mà Thế Tôn muốn nhấn mạnh ở đây là những phẩm vật phụng dưỡng, kính thờ cha mẹ phải trong sạch, là thành quả sự lao động chân chính theo thường pháp. Nếu những thành tựu vật chất trong hiện tại là kết quả của việc làm ăn phi pháp như tranh đoạt, trộm cướp, lừa gạt, trốn thuế, hối lộ, tham nhũng rồi đem phụng dưỡng cha mẹ thì chẳng những không được phước mà cha mẹ có thể bị liên lụy theo.
Sanh con ra, cha mẹ nào cũng muốn con được nên người, trưởng thành với đời; ấy vậy mà đâu phải con cái nào cũng có hiếu với cha mẹ. theo đức phật nhận định, những người con có hiếu với cha mẹ ít hơn những người không có hiếu, cũng ví như đất trên đầu móng tay của như lai so sánh với đất trên quả địa cầu này vậy[5]. Và hôm nay, hòa mình cùng với không khí của những người con hiếu thảo hướng về hai đấng sanh thành, trong bài viết này xin nêu lên một vài tấm gương hiếu hạnh “vĩ đại” để chúng ta lấy đó làm kim chỉ nam trong cuộc sống và là một bài học cho những người con chí hiếu. Và đây là những người con tiêu biểu nhất được ghi lại trong kinh điển và lịch sử.

1. Đức Thế Tôn.
Sanh ra và lớn lên vẫn như bao người con khác, thái tử Siddhattha là hoàng nam duy nhất của đức vua Suddhodana và hoàng hậu Sirī Mahāmāyā, trị vì kinh thành Kapilavatthu của tộc Sakya. Bảy ngày sau khi hạ sanh thái tử, hoàng hậu băng hà và người em gái Mahāpajāpatī Gotamī được phong làm hoàng hậu mang trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc cho thái tử. Đến năm 16 tuổi, thái tử sánh duyên cùng công chúa Yasodharā xinh đẹp. Đến ngày được làm cha, năm 29 tuổi, và cũng là ngày thái tử rời bỏ cung điện, ngai vàng cùng vợ đẹp và đứa con thơ chưa nhìn mặt để đi tầm cầu đạo giải thoát. Với người đời, có lẽ người ta không hiểu sẽ cho rằng thái tử là một người con vô tâm, một người chồng, một người cha vô trách nhiệm. Nhưng không phải vậy. Thái tử ra đi, từ bỏ hạnh phúc cá nhân tầm thường để đi tầm cầu một con đường giải thoát, cao quý hơn, đó gọi là Thánh Cầu[6]. Sau sáu năm hành đạo để tìm con đường thoát khổ, cuối cùng bồ-tát cũng đã chứng đạt quả vị Phật Chánh Đẳng Giác dưới cội Bồ-đề vào ngày trăng tròn tháng Vesākha.
Mục đích đã đạt được, cái cần tìm đã tìm thấy, đức Phật bắt đầu những ngày tháng du hành đây đó khắp